هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )

36

سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )

4 . فراماسونر كردن ميرزا صالح و كمك در مورد تأسيس صنعت چاپ و روزنامه‌نگارى در ايران . 5 . انجام مأموريت نظامى در فيروزآباد فارس . در حقيقت ، وى در اوضاع افغانستان هيچ نقش مؤثرى نداشته است . اقدامات اليوت دارسىتاد هم محدود بود به : 1 . سرپرستى توپخانه ايران در زمان محمد شاه قاجار . 2 . گزارش‌هاى تحليلى از مأموريت‌هاى نظامى ، مثل مازندران ، شيراز ، هرات . 3 . رييس نمايندگى سياسى بريتانيا در هرات . 4 . تشويق حكام افغانستان براى قطع رابطه با ايران و ادعاى استقلال . 5 . عمليات‌هاى نظامى در افغانستان و شبه‌قاره هند . در هر صورت ، قطعا اليوت دارسىتاد مستشار نظامى دولت بريتانياى كبير در زمان محمد شاه قاجار و در گفته‌ها ، نوشته‌ها و رفتارهاى سياسى و نظامى خويش به فكر منافع دولت انگلستان بوده است و اين مسئله بسيار طبيعى به نظر مىرسد و اگر بينديشيم كه وابستهء نظامى يا سياسى يا فرهنگى يك دولت خارجى درصدد حزب منافع ايران باشد ، راهى به خطا رفته‌ايم . خصوصا اگر اين دولت خارجى انگلستان يا روسيه يا فرانسه باشد . مشخصات فنى نسخهء خطى نام كتاب در متن نسخهء خطى روزنامه مازندران است . نسخه منحصر به فرد آن به شماره 2306 رديف 3212 در كتابخانه گلستان ( سلطنتى سابق ) تهران نگهدارى مىشود . قطع آن وزيرى متوسط به ابعاد 16 * 5 / 24 سانتىمتر بوده و 66 صفحه 13 سطرى است . كاغذ آن فرنگى شكرى رنگ آهار مهر شده ، خط نستعليق دو دانگ با كتابت خوب و كاملا خوانا ، صفحات مجدول زرين و كمندكشى بند مشكى و گلىرنگ

--> 5 تا 10 ؛ تاريخ روابط سياسى ايران و انگليس ، 1 / 411 ؛ ايران و جهان ، عبد الحسين نوايى ، 2 / 252 - 264 ؛ وى نيز دارسىتاد را همان كولونل خان مىداند . تاريخ روابط خارجى ايران ، هوشنگ عبد الرضا مهدوى ، 247 - 250 .